Ładowanie akumulatora — jak zrobić to prawidłowo i nie zepsuć baterii

ladowanie-akumulatora.jpg

Każdy kierowca powinien wiedzieć, jak bezpiecznie ładować akumulator, jak długo można ładować akumulator samochodowy i czym naładować akumulator samochodowy. Częste ładowanie akumulatora może być potrzebne w trakcie zimy i gorącego lata, a także wtedy, gdy pojazd jest eksploatowany na krótkich trasach. Akumulator stale doładowany do pełna będzie służył przez długi czas. A dzięki temu auto będzie bezawaryjne.

Jak działa akumulator?

Akumulator samochodowy zapewnia prąd elektryczny dla instalacji elektrycznej samochodu po wyłączeniu silnika auta. Jest bardzo wiele odbiorników, które potrzebują prądu. To przede wszystkim pamięć wszystkich sterowników, alarm samochodowy i  lokalizator GPS (jeśli jest na wyposażeniu auta). A do tego wszystkie urządzenia, z jakich korzysta kierowca i pasażerowie po wyłączeniu jednostki napędowej (audio, nawigacja, ekran dotykowy, elektrycznie sterowane szyby, oświetlenie wewnętrzne, oświetlenie zewnętrzne pozycyjne itd.). Przede wszystkim jednak akumulator musi zapewnić odpowiednią ilość prądu dla uruchomienia silnika samochodu. W samochodach z systemami start-stop i napędami hybrydowymi stosuje się akumulatory, które są bardziej odporne na rozładowanie niż akumulatory tradycyjne (akumulator AGM, akumulator EFB). Akumulatory takie muszą też bardzo szybko przyjmować prąd ładowania. Standardowo, w każdym samochodzie, akumulator jest ładowany przez alternator. Czym jest alternator? To prądnica samochodowa, która jest napędzana przez silnik samochodu (za pomocą paska wieloklinowego, który przekazuje napęd z wału korbowego na koło pasowe alternatora). Po uruchomieniu silnika samochodu, prądnica przejmuje rolę źródła prądu dla instalacji elektrycznej auta.

W samochodach z napędem hybrydowym, a także w tzw. miękkich hybrydach, akumulator jest ładowany nie tylko za pomocą alternatora. Musi on również przyjmować prąd w trakcie hamowania, z układu odzyskiwania energii podczas hamowania.

Jak działa akumulator? Akumulator przekształca dostarczaną mu energię elektryczną (z alternatora, ładowarki, prostownika albo układu odzyskiwania energii z hamowania) na energię chemiczną. W tej formie energia jest przechowywana w akumulatorze. Producenci określają pojemność akumulatora w amperogodzinach – np. 60 Ah. Jeśli akumulator służy jako źródło prądu, zamienia on energię chemiczną na elektryczną i w tej formie ją oddaje.

Jak zbudowany jest typowy akumulator? W jego skład wchodzi kwasoodporna obudowa z tworzywa, z dwoma metalowymi biegunami (ujemnym i dodatnim). We wnętrzu akumulatora znajduje się sześć ogniw. Każde ogniwo zbudowane jest z separatora, kratki, płyty dodatniej lub ujemnej, które otacza elektrolit (mieszanina wody i 30% kwasu siarkowego). Producenci stosują dodatkowe rozwiązania techniczne, które mają na celu ulepszenie współczesnych akumulatorów. To między innymi zastosowanie srebra i wapnia (akumulatory Ca-Ca), dodatkowych powłok z poliestru (w przypadku akumulatorów EFB), czy też uwięzienia elektrolitu w separatorach z włókna szklanego (w przypadku akumulatorów AGM). Każdy współczesny akumulator jest bezobsługowy, co nie oznacza, że nie wymaga serwisowania. Serwisowanie to polega na regularnej kontroli poziomu naładowania, czyszczeniu jego obudowy, sprawdzaniu jego właściwego zamocowania i ochronie klem przed korozją.

Dlaczego akumulator rozładowuje się do zera?

Rozładowanie do zera (głębokie rozładowanie akumulatora) w większości przypadków oznacza techniczną śmierć urządzenia. Po głębokim rozładowaniu część akumulatorów w ogóle nie przyjmuje prądu ładowania, ze względu na wewnętrzne uszkodzenia akumulatora (np. zasiarczenie). Taki akumulator już do niczego się nie nadaje. Głębokie rozładowanie powoduje nieodwracalne uszkodzenie akumulatora i znacząco skraca żywotność akumulatora. Urządzenie, jeśli dalej działa, może zapewnić co najwyżej do 30 procent początkowej pojemności.

Dlaczego akumulator rozładowuje się do zera? Co może spowodować całkowite rozładowanie akumulatora, na skutek którego nie będzie możliwe uruchomienie silnika, ani skorzystanie z centralnego zamka?

  • Kierowca przez długi czas nie korzysta z auta,
  • Bardzo wysoki pobór prądu po wyłączeniu silnika, spowodowany np. przez uszkodzoną instalację albo zamontowanie dodatkowego, niefabrycznego sprzętu (alarmu, stacji multimedialnej),
  • Pozostawienie włączonego odbiornika prądu po wyłączeniu silnika, np. lampki przy drzwiach albo lampki w bagażniku,
  • Wystawienie auta na działanie niskich temperatur – pozostawienie akumulatora na mrozie może on spowodować zamarznięcie elektrolitu,
  • Wystawienie auta na działanie bardzo silnego słońca – znacząco przyspiesza naturalny proces samorozładowania akumulator, 
  • Awaria alternatora w samochodzie,
  • Zamontowanie nieodpowiedniego akumulatora do samochodu – np. akumulatory typu AGM i EFB nie mogą być zastępowane przez standardowy akumulator 12 V, wykonany w technologii kwasowo-ołowiowej.

Stan naładowania akumulatora można sprawdzić za pomocą testera (podłącza się go do biegunów akumulatora), wbudowanego tzw. magicznego oczka (kolor zielony – akumulator naładowany, czarny – rozładowany) albo za pomocą wskazań systemu zarządzania energią w samochodach premium i autach z systemem start-stop.

Czym ładować akumulator samochodowy?

Jak ładować akumulator? Do ładowania akumulatora można wykorzystać dwa urządzenia: zwykły prostownik samochodowy (tani, o prostej budowie, kosztuje najczęściej kilkadziesiąt złotych) albo mikroprocesorową ładowarkę. To drugie urządzenie samodzielnie dobiera parametry prądu do ładowania akumulatora. Można je stosować w autach z systemem zarządzania energią, bez wyjmowania akumulatora, jeśli pozwolił na to producent samochodu.

Jak podłączyć prostownik do akumulatora (ładowanie akumulatora prostownikiem)

Większość kierowców wykorzystuje do ładowania akumulatora w domu zwykły prostownik. Dzięki niemu można co pewien czas podładować akumulator, jeśli auto jest eksploatowane na krótkich trasach albo jest używane sporadycznie. Doładowywanie akumulatora do pełna znacząco wydłuża okres eksploatacji podzespołu.

Jak najlepiej ładować akumulator samochodowy w domu, za pomocą prostownika? Akumulator należy ustawić na płaskiej powierzchni, z dala od źródeł ognia i wody. Następnie należy podłączyć do niego przewody prostownika. Każdy przewód ma klemy o określonym kolorze. Klema czerwona oznacza plus, a czarna minus. Bieguny na akumulatorze są również oznaczone w ten sam sposób. Przy każdym znajduje się wybite oznaczenie plus i minus.

Jak podłączyć akumulator do prostownika? Trzeba podłączyć klemę czerwoną do bieguna dodatniego akumulatora (plus do plusa), a klemę czarną do bieguna ujemnego akumulatora (minus do minusa). Następnie należy ustawić prostownik w pewnej odległości od akumulatora, na ile pozwala na to długość przewodów. Kolejny krok to podłączenie wtyczki prostownika do gniazdka. Na obudowie prostownika znajduje się włącznik. Należy go nacisnąć i w ten sposób rozpoczyna się proces ładowania akumulatora. Na co należy zwrócić uwagę? Podczas ładowania akumulator może wydawać różne dźwięki. Na obudowie prostownika znajduje się wskaźnik, najczęściej analogowy. Wskazuje on aktualny poziom naładowania akumulatora. Akumulator należy ładować tak długo, aż wskaźnik dojdzie do pozycji max. Oznacza to w pełni naładowany akumulator. W przypadku prostownika należy często obserwować stan wskaźnika, aby nie przeładować akumulatora. Jeśli akumulator jest naładowany do pełna, wyłącz prostownik. Następnie odłącz klemy. Czas ładowania akumulatora jest zależny od jego pojemności i od stopnia rozładowania akumulatora. Akumulator o pojemności 40-60 Ah powinien się naładować do pełna w czasie od 4 do 10 godzin.

W przypadku ładowarek mikroprocesorowych, urządzenie samodzielnie bada stan akumulatora, dobiera odpowiedni prąd ładowania i może się automatycznie wyłączyć po naładowaniu baterii.  

Ile ładować akumulator rozładowany do zera?

W przypadku ładowania akumulatora po głębokim rozładowaniu należy sprawdzić, czy akumulator przyjmuje prąd ładowania. Jeśli podzespół jest uszkodzony, może przez cały czas pokazywać, że jest nienaładowany albo naładowany do pełna. Trudno określić, ile należy ładować akumulator po głębokim rozładowaniu. Może to trwać od godziny do kilku godzin. Ładowanie całkowicie rozładowanego akumulatora za pomocą ładowarki mikroprocesorowej pozwala na skorzystanie ze specjalnego programu do akumulatorów głęboko rozładowanych. Jednak nie ma co liczyć na to, że taki program przywróci pełną sprawność akumulatora samochodowego.

Zbyt długie ładowanie akumulatora — zagrożenia

Przeładowanie akumulatora może doprowadzić do jego uszkodzenia, a nawet wybuchu. Zawsze należy zwracać uwagę na wskazania prostownika albo ładowarki.

Czy można ładować akumulator w samochodzie?

Gdzie ładować akumulator? Nie zawsze trzeba wyjmować akumulator z auta. W trakcie ciepłych dni można pozostawić akumulator w samochodzie. Następnie odłączyć klemy i podłączyć prostownik. Trzeba jedynie pamiętać, aby zapewnić przewód elektryczny o odpowiednich parametrach, łączący prostownik z gniazdkiem. Przewód może się grzać. Nie należy ładować akumulatora w ten sposób w trakcie mrozu. Zamarznięty akumulator może wybuchnąć.

Zależy to też od rodzaju akumulatora i od rodzaju auta, a dokładnie, od jego wyposażenia. W samochodach z systemem zarządzania energią sytuacja jest skomplikowana. Odłączenie akumulatora poprzez zdjęcie klem może doprowadzić do poważnych problemów. Należy sprawdzić w instrukcji auta, czy producent dopuszcza możliwość ładowania akumulatora bez odłączenia klem, za pomocą specjalnej ładowarki. W niektórych autach premium można odłączyć akumulator i go naładować, ponieważ pojazd posiada dodatkowy akumulator pod tylnym siedzeniem, podtrzymujący pamięć sterowników.

W przypadku takie metody ładowania akumulatora konieczne może być odkręcenie górnej osłony silnika z tworzywa sztucznego.

Ładowanie akumulatora w domu/mieszkaniu

O czym warto pamiętać, ładując akumulator w domu? Jak wspomnieliśmy wcześniej, ładowanie powinno odbywać się z dala od źródeł ognia i od wody. Jeśli na zewnątrz panują ujemne temperatury, akumulator należy pozostawić w domu na kilka godzin, aby jego temperatura wyrównała się z temperaturą w domu. Ładowanie akumulatora z zamarzniętym elektrolitem może grozić wybuchem akumulatora samochodowego. Nigdy nie należy ładować akumulatora, który ma wyraźne uszkodzenia obudowy i z którego wydostaje się elektrolit.

Ładowanie akumulatora, a jego trwałość

Regularne ładowanie akumulatora za pomocą prostownika albo ładowarki zdecydowanie wydłuża jego trwałość. Warto to robić, jeśli pojazd jest przede wszystkim eksploatowany na krótkich trasach. Ten sposób eksploatacji sprawia, że alternator nie jest w stanie naładować akumulatora do pełna. Warto też ładować akumulator, gdy pojazd ma dłuższe okresy przestoju. Nie można też zapominać o akumulatorach przechowywanych w domu, np. jako zapas. Długo rozładowany akumulator będzie nadawał się do wyrzucenia.

O czym warto pamiętać? Zawsze przed rozpoczęciem ładowania, należy zajrzeć do instrukcji samochodu. Należy sprawdzić, czy auto wymaga zastosowania akumulatora kwasowo-ołowiowego (można stosować nowsze wersje, ze srebrem czy technologią Ca-Ca), czy też podzespołów typu EFB lub AGM. Sposób ładowania zależy od rodzaju akumulatora i od wyposażenia auta. W przypadku aut z systemami zarządzania energią, systemami start-stop i napędem hybrydowym, producent na pewno będzie mieć dodatkowe zalecenia co do sposobu ładowania akumulatora.